Деңиз — бул Жер шарынын эң чоң табигый чөйрөсү жана жер жүзүндө жайгашкан анын жашоо ар түрдүүлүгүнүн эң бай булагы болуп саналат. Деңиздик организмдер — микроорганизмдерден алып, чоң сүт эмүүчүлөргө чейин — экологиялык тең салмактуулуктун негизги бөлүгүнө айланышкан. Алар океандын биосфералык функцияларын сактоодо, глобалдык карбон циклдеринде жана жердин климаттык системасында чоң рол ойнойт.
Деңиз организмдерин иликтөө — бул биология, экология, океанография, биотехнология жана климат таануу сыяктуу илим тармактарынын чогултулган дисциплиналарынын натыйжасында жүргүзүлөт. Мындай изилдөөлөр төмөнкү багыттарда маанилүү:
-
Биоар түрдүүлүгүнүн изилдөөлөрү (Биоалу).
Деңизде жашаган организмдердин ар түрдүүлүгүн аныктоо жана сактоо — экожүйөнүн туруктуулугун коргоонун биринчи кадамы. Ар түрдүү микроорганизмдер, планктондор, балык бөлүктөрү жана деңиз сүт эмүүчүлөрү — планетанын биологиялык баалуулуктары. Изилдөө аркылуу биз алардын так санын, географиялык жайгашуусун жана жашоо чөйрөсүн айкын түшүнө алабыз. -
Экологиялык өз ара таасирлер.
Деңиз организмдеринин бири — экинчисине тийгизген таасири — океан экосистемасын тең салмактоо үчүн өтө маанилүү. Планктондун саны климаттын өзгөрүшүнө байланыштуу өзгөрүп, андан ары азык чынжырчасына терс таасир тийгизиши мүмкүн. Мындай изилдөөлөр бизге суу температурасынын көтөрүлүшү, кислоттүүлүк деңгээлинин өзгөрүшү жана океан агымдарынын кыймылы сыяктуу экологиялык факторлордун жашоо системаларына тийгизген таасирин баалоого жардам берет. -
Биотехнологиялык колдонмолор.
Деңиз организмдери клиникалык изилдөөлөрдө, биотехнологияда жана фармакологияда жаңы табылгаларды алдыга жылдырууда колдонулат. Айрым деңиз микроорганизмдеринен алынган биомолекулалар антибиотиктер, ферменттер же биодеградациялык материалдар катары колдонулушу мүмкүн. -
Климаттык өзгөрүүлөрдү изилдөө.
Океан — бул глобалдык жылуулук жана көмүртек сенип кетүү системасынын негизги компоненти. Деңиз түбүндө ири микробдук жамааттар көмүртекти сактап, жердин климаттык туруктуулугун камсыз кылат. Бул илим жаатында жүргүзүлгөн изилдөөлөр глобалдык климаттык саясаттарды иштеп чыгуусуна салым кошот.
